4.4.2. Sraithuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta (ISSN)
Ní mór na hacmhainní leanúnacha (sraithfhoilseacháin agus acmhainní comhtháite buanaa aithint le Sraithuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta (ISSN) a leithdháileann Oifig na bhFoilseachán.
Ní mór na hacmhainní leanúnacha (sraithfhoilseacháin agus acmhainní comhtháite buana (féach Pointe 4.3.2)) a aithint le Sraithuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta (ISSN) a leithdháileann Oifig na bhFoilseachán.
Níl feidhm dlí ná tábhacht dhlíthiúil ag baint le ISSN a leithdháileadh maidir le cóipcheart an tsaothair i dtrácht ná maidir lena bhfuil ann.
Leithdháiltear ISSN mar seo a leanas:
- le haghaidh shaolré an tsaothair,
- le haghaidh gach leagain teanga,
- le haghaidh gach eagráin (míosúil, bliantúil, etc.),
- le haghaidh gach formáide táirge ar leith.
Má tá iliomad imleabhar ann, is ar an bpríomhtheideal amháin a leithdháiltear ISSN, is cuma cá mhéad imleabhar atá ann. Féadtar ISSN a leithdháileadh freisin ar chnuasach monagraf sa cháil sin dóibh (leithdháiltear ISBN mar sin ar gach imleabhar sa chnuasach).
Cruthaíonn an suíomh ISSN an príomhtheideal nuair a chláraítear an acmhainn agus tá an ISSN ceangailte go buan leis an teideal sin. Tá príomhtheideal uathúil le haghaidh gach acmhainne leanúnaí ar leith.
Ní mór ISSN nua (agus príomhtheideal nua) a leithdháileadh ar acmhainn leanúnach más rud é:
- go ndéantar athrú suntasach ar an teideal,
- go ndéantar athrú formáide ar an táirge.
Ní mór ISSN dá chuid féin (agus dá bhrí sin príomhtheideal ar leith) a leithdháileadh ar gach forlíonadh nó foshraith a d’fhéadfadh a bheith ag gabháil le hacmhainn leanúnach.
Suíomh agus taispeáint an ISSN
Is éard atá san an ISSN dhá ghrúpa de cheithre uimhir (uimhreacha arabacha) scartha óna chéile le fleiscín; gabhann na litreacha ISSN rompu agus spás ina dhiaidh. D’fhéadfadh sé gur X a bheadh san eilimint deiridh (an eilimint rialaithe):
ISSN 0251-1479
ISSN 1831-855X
Ní mór ISSN a thaispeáint go soiléir ar an gcéad eagrán de shraithfhoilseachán nó istigh ann agus ar an eagrán a leanas chomh maith, nó istigh ann, agus ar gach leagan teanga d’acmhainn chomhtháite bhuan, nó istigh ann, chomh maith.
Nuair a bhíonn aitheantóir eile ag gabháil le ISSN (e.g. ISBN i gcás imleabhar as cnuasach) ní mór an dá uimhir a thaispeáint i dteannta a chéile, agus giorrúchán is gá (ISBN, ISSN, DOI, etc.) a bheith ag gabháil leis an dá cheann acu.
Má bhíonn roinnt ISSNanna bronnta ar acmhainn leanúnach i ngeall ar theidil éagsúla a bheith uirthi (e.g. teideal príomhchnuasaigh agus teidil a fhochnuasach), ní mór na ISSNanna go léir a thaispeáint ar an acmhainn sin ach an teideal iomlán nó teideal giorraithe a bheith ag gabháil leo chun iad a idirdhealú.
Féach freisin an A quick reference guide.
Maidir le foilseacháin i bhformáidí éagsúla (ar a leithdháiltear ISSNanna agus príomhtheidil dhifriúla), féadtar na ISSNanna éagsúla a thaispeáint ar na hacmhainní leanúnacha, ach idirdhealú a dhéanamh eatarthu, mar atá sa sampla seo a leanas:
PrintISSN 1562-6585
HTMLISSN 1063-7710
I gcás saothar clóite, ní mór an uimhir ISSN a thaispeáint ar gach foilseachán, sa chúinne íochtair ar dheis den chlúdach, nó mura bhfuil clúdach air, ar bhealach soiléir soléite, san ord seo a leanas más féidir: ar an leathanach teidil, an clúdach, an bosca sonraí, an clúdach cúil, an leathanach cóipchirt nó an áit a bhfuil an barrtheideal.
I gcás saothar leictreonach (saothair ar líne, CD-ROM, etc.), ní mór an uimhir ISSN a thaispeáint ar an leathanach scáileáin ar a dtaispeántar an teideal nó, ina éagmais sin, ar an bpríomh-roghchlár, agus, más féidir, ar gach lipéad atá greamaithe go buan den fhoilseachán. Mura féidir an ISSN a ghreamú den táirge nó dá lipéad, ní mór é a thaispeáint ar an gcoimeádán.
Maidir leis na hacmhainní ar líne, ní mór é a thaispeáint freisin sna meiteashonraí (sa réimse aitheantais).
ISSN idirchaidrimh (ISSN-L)
De réir chaighdeán ISO 3297:2022 (ISSN), leithdháiltear ISSN idirchaidrimh (ISSN-L) ar acmhainn leanúnach (féach Pointe 4.3.2) chun na formáidí fisiceacha éagsúla den acmhainn sin a ghrúpáil, is cuma cé mhéad formáidí atá ann (ní mór ISSN ar leith a bhronnadh ar gach ceann de na formáidí sin).
Is éard atá in ISSN-L sraith de dhá ghrúpa de cheithre dhigit atá scartha óna chéile le fleiscín a bhfuil giorrúchán ISSN-L rompu agus spás ina dhiaidh:
ISSN-L 0251-1479
Ní mór an ISSN a athrú nuair a dhéantar athrú suntasach ar theidil na bhformáidí fisiceacha go léir d’acmhainn ag an am céanna. Leithdháiltear ISSN nua ansin ar gach formáid ar leith agus ISSN-L nua ar an gcnuasach.
Naisc úsáideacha i dtaca leis an ISSN
Lárionad idirnáisiúnta an ISSN:
http://www.issn.org/ (en)
Lámhleabhar an ISSN:
https://www.issn.org/understanding-the-issn/assignment-rules/issn-manual (en)
ISO 3297:2022: Sraithuimhir Chaighdeánach Idirnáisiúnta (ISSN):
https://www.iso.org/standard/84536.html (en)
Is féidir na caighdeáin ISO a fháil ó chomhaltaí ISO. Tá liosta díobh ar fáil ag an seoladh seo:
https://www.iso.org/members.html (en)