10.1.6. Myślnik, półpauza, łącznik
W tradycyjnej typografii używa się myślnika, półpauzy i łącznika. W praktyce myślnik coraz częściej zastępowany jest półpauzą.
W tradycyjnej typografii używa się trzech długości „kresek”:
W praktyce jednak coraz częściej znak długiej pauzy zastępowany jest półpauzą.
Myślnik – niektóre zastosowania
Wprowadza człon uogólniający lub podsumowujący:
Traktat z Lizbony wprowadził akty delegowane i akty wykonawcze – dwie kategorie aktów o charakterze nieustawodawczym.
Pozwala uniknąć powtórzeń, zastępując człon pominięty:
W 1995 r. przeznaczono na ten cel 250 mln EUR, a w 1999 r. – 210 mln EUR.
Czas trwania tego typu przeniesienia jest ograniczony w przypadku kadry zarządzającej i specjalistów do trzech lat, zaś w przypadku absolwentów odbywających staż – do roku.
Zastępuje domyślne czasowniki jest, są przed zaimkiem to wprowadzającym orzecznik:
Rejestr wydanych świadectw i potwierdzeń – to ważne źródło danych.
Służy do mocniejszego wydzielenia części zdania lub klarowniejszego zapisu (zwłaszcza jeśli występuje zbyt duże nagromadzenie przecinków):
Jest to właściwe podejście, gdy – tak jak w omawianym przypadku – znaczenie przedsiębiorstw dopuszczających się naruszenia jest bardzo zróżnicowane.
Przed myślnikiem i po nim zawsze stawiamy spację.
Półpauza
Używamy jej do wyrażenia relacji „od … do …”.
W Polsce istnieją dwie tendencje typograficzne. Jedna zaleca stosowanie w tym wypadku łącznika, druga – półpauzy. Nie ma też jasno ustalonych reguł dotyczących używania lub nieużywania spacji. W Urzędzie Publikacji przyjęto następujące zasady:
między cyframi (lub jednostkami redakcyjnymi, takimi jak litery i podpunkty) używamy półpauzy bez spacji:
program na lata 2007–2013
lekarz przyjmuje w godz. 10–15
w dniach 11–12 lipca 2007 r.
lit. a)–e)
ppkt (i)–(vi)
w ten sam sposób wyrażamy relację „od … do …” dotyczącą przestrzeni:
pociąg relacji Warszawa–Kraków
etap Jarosław–Przeworsk
Ponieważ w znaczeniu półpauzy zawarte jest i „od”, i „do”, niepoprawny jest zapis:
* od 5–8 maja
Łącznik
Łącznik (inaczej dywiz) łączy się ze znakiem literowym bezpośrednio (bez spacji). Zasadniczo jest znakiem międzywyrazowym:
czarno-biały, Pawlikowska-Jasnorzewska, 10-dniowy, kod pocztowy 00-930, trzecio- i drugorzędni
Zob. również punkt dotyczący pisowni łącznej i rozdzielnej.