4.2.3. Przygotowanie tekstu

Aby zoptymalizować prace nad tekstem przygotowywanym do publikacji, konieczne jest przestrzeganie określonych zasad.

Zalecenia dotyczące pisania tekstu

Aby zoptymalizować prace nad tekstem przygotowywanym do publikacji (w wersji papierowej, na płycie CD/DVD, na stronie internetowej itd.), konieczne jest przestrzeganie następujących zasad:

Ogólne

  • Należy pisać czcionką zwykłą, bez zachowywania układu typograficznego tekstu.
  • Tekst powinien być niewyjustowany, bez dzieleń na końcu wiersza, nawet w przypadku słów złożonych.
  • Należy przestrzegać zasad dotyczących interpunkcji, zob. pkt 6.4.
  • Obróbka tekstu powinna być logiczna i spójna (należy stosować te same parametry do identycznych elementów dokumentu).

Znaki specjalne

  • Należy stosować jedynie powszechnie dostępne znaki specjalne.
  • Nie należy stosować jakiejkolwiek transliteracji („ss” zamiast „ß”, „ue” zamiast „ü” itd.).
  • Należy zawsze używać cyfr 1 i 0 z klawiatury i nie zastępować ich literami „l”, „I” lub „O”.
  • Znak wielokropka (…) uzyskuje się, wpisując z klawiatury Alt 0133 lub Ctrl-Alt-kropka (nie należy używać trzech następujących po sobie znaków kropki).

Cyfry

  • W liczbach składających się z więcej niż trzech cyfr twardą spacją oddziela się tysiące, miliony, miliardy itd. (np. 1 000, 300 000). W zapisie tych liczb nie należy stosować kropki.
  • Ułamki dziesiętne zapisuje się z przecinkiem, a nie z kropką (np. 13,6).
  • Zasady pisowni liczb, zob. również pkt 10.8.

Spacja twarda (niełamliwa)

  • Nie pozwala łamać w danym miejscu wiersza tekstu. Jest stosowana tam, gdzie konieczne jest utrzymanie w jednym wierszu dwóch lub więcej wyrazów.
  • Należy stosować ją w przypadkach podanych poniżej oraz w przypadkach określonych w zasadach dotyczących interpunkcji (zob. pkt 6.4):

    nr•Dz.U.•L•10•000

    s.•Dz.U.•C••r.

    NB:

    W programie Word twardą spację otrzymuje się, naciskając sekwencję klawiszy Alt 0160 lub Ctrl-Shift-klawisz spacji.

Wykresy, ilustracje i tabele

  • Wykresy, ilustracje itp. należy przesyłać w osobnych plikach, w wysokiej rozdzielczości.
  • Należy sprawdzać prawa autorskie do zdjęć i rysunków.
  • W tekście należy wyraźnie zaznaczyć miejsca, w których ma być wstawiona ilustracja czy wykres, używając czytelnych znaczników (<ilustracja1>, <wykres1>, <tabela1> itd.).
  • Pliki Excel należy dostarczać osobno.

Cudzysłów

  • Należy stosować znaki cudzysłowu odpowiednie dla danego języka.
  • W tekstach w języku polskim stosuje się trzy rodzaje cudzysłowu (w nawiasach podano kod alfanumeryczny do wprowadzania z klawiatury):

    poziom 1„…”(Alt 0132/Alt 0148)
    (cytat główny)

    poziom 2 »…«(Alt 0187/Alt 0171)
    (cytat w cytacie)

    poziom 3‘…’(Alt 0145/Alt 0146)
    (cytat w cytacie w cytacie)

Apostrof

  • W tekstach lub adnotacjach w języku obcym, w którym stosowane są apostrofy, należy używać apostrofów poprawnych typograficznie (w zależności od używanej czcionki ’ lub ). Aby za pomocą klawiatury wpisać apostrof poprawny typograficznie, należy użyć kombinacji klawiszy Alt 0146, a nie znaku zastępczego (') bezpośrednio dostępnego z klawiatury.

Wielkie i małe litery

  • Nagłówków w manuskrypcie nie należy zapisywać w całości wielkimi literami. W razie potrzeby drukarnia zastosuje odpowiedni format.
  • Wielkie lub małe litery należy stosować zgodnie z zasadami niniejszego Przewodnika (zob. pkt 10.2).

Przypisy dolne

  • Dodając przypisy do tekstu, należy stosować wyłącznie odpowiednią funkcję: dolny References/Insert footnote.
  • W przypadku tekstów przeznaczonych do publikacji na papierze ręczne formatowanie numerów przypisów jest zbędne i czasem stanowi utrudnienie. Przykład: Program Word generuje „1 -” , korektorzy stosują format „1”, drukarnia odczytuje jedynie funkcję „Przypis dolny”. Ostatecznie to do drukarni należy prawidłowe sformatowanie numerów przypisów zgodnie z zasadami zawartymi w niniejszym Przewodniku.
  • Odsyłacze do przypisów należy oznaczać cyframi arabskimi (inne znaki, takie jak gwiazdki lub litery, zachować dla szczególnych przypadków).
  • Nie należy stosować przypisów typu „Idem” lub „Ibidem”, ponieważ układ tekstu drukowanego jest zwykle inny niż układ oryginalnego manuskryptu.
  • Odnośnik do przypisu (wraz z nawiasami) zapisuje się zawsze czcionką zwykłą (nawet jeśli tekst lub tytuły, do których się odnosi, pisane są kursywą lub czcionką pogrubioną).

Myślniki

  • Myślniki w postaci pauzy (Alt 0151) stosuje się na początku każdego składnika wyliczenia (zasada ta obowiązuje we wszystkich językach).
  • W języku polskim półpauzę (Alt 0150) stosuje się w wyrażeniach określających pewien zakres („od … do …”, np. 26–27 marca) lub ukazujących pewne relacje przestrzenne (np. rajd Paryż–Dakar).

Nagłówki

  • Nie należy ręcznie formatować nagłówków, lecz stosować arkusze stylów.
  • W razie braku specjalnego arkusza stylów należy stosować style zdefiniowane w programie Word (Nagłówek 1, Nagłówek 2, Normalny itd.).
  • Nagłówków nie należy zapisywać w całości wielkimi literami.
NB:

Zastosowanie stylów w programie Word umożliwia pod koniec obróbki tekstu automatyczne wygenerowanie spisu treści; przy konwertowaniu pliku na format PDF (np. w celu opublikowania go na stronie internetowej) elementy spisu treści zamienią się odpowiednio w linki do odpowiednich partii tekstu.

Inne zalecenia

Jeżeli manuskrypt jest dostarczany w kliku partiach, służby autora powinny zadbać, aby razem z pierwszą partią dostarczyć spis treści (nawet wstępny) całej publikacji; dzięki temu korektorzy będą mieli obraz całości.

Każdy manuskrypt musi być starannie sprawdzony przez służbę autora, zanim zostanie wysłany do Urzędu Publikacji. Poprawki redakcyjne powinny mieć wyjątkowy charakter; muszą zawsze być przejrzyste, czytelne i dokładne. Poważne poprawki redakcyjne naniesione na etapie pierwszej odbitki mogą wiązać się z przepisywaniem partii tekstu, wpływają na jego układ typograficzny (i czasem zaburzają go, wywołując zmiany kaskadowe) i często wymagają drukowania dodatkowych odbitek próbnych i ponownego sprawdzenia. Wszystko to powoduje wydłużenie terminów produkcji i zwiększenie kosztów.

Ponadto w miarę możliwości należy unikać tworzenia złożonych plików zawierających fragmenty powstałe z zastosowaniem różnego oprogramowania.